Woordenlijst

Home / Woordenlijst    |    Terug

Op deze pagina vind je een lijst met woorden en begrippen die gebruikt worden bij enkele bronnen.

A| B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z


Tip: gebruik ctrl+f (Windows) of cmnd+f (Mac) om het woord dat je zoekt snel te vinden.

 

 

A

  • Adel                                                                                                                                                                                                                                                                              
    Mensen die op grond van geboorte tot de hoogst haalbare maatschappelijke stand behoren.
  • Antisemitisme 
    Haat tegen en/of discriminatie van Joden.

  • Architectuur 
    De kunst en wetenschap van het ontwerpen van gebouwen, interieurs, landschappen enzovoort.

B

  • Bevrijding
    De bevrijding van de Duitse bezetting in mei 1945 in Nederland. De Tweede Wereldoorlog eindigde officieel op 8 mei 1945.

  • Bezetting
    Een toestand waarin een land door een ander land is veroverd en het bestuur in een land door een ander land wordt gecontroleerd. Nederland werd tussen mei 1940 en mei 1945 bezet door de Duitsers.

  • Buitenplaats
    Een (zomer)verblijf buiten de stad voor rijke stedelingen, zoals de buitenplaatsen in 17de -eeuws Beemster.

C

  • Centralisering
    Het streven van heersers in de late middeleeuwen om hun gebied vanuit één punt te besturen en in het hele grondgebied gelijke wetten en belastingen in te voeren. Hierdoor werd hun macht uitgebreid.

  • Cultuur                                                                                                                                                                           Cultuur staat tegenover natuur en verwijst naar alles wat door de mens/samenleving gemaakt is. Cultuur is in zekere zin ambacht, kunst, religie, wetenschap en architectuur, maar ook klederdracht, feesten en gebruiken/tradities.  

F

  • Feminisme
    Vrouwen (en mannen) die streven naar gelijke rechten voor man en vrouw.

G

  • Geallieerden
    De geallieerden in de Tweede Wereldoorlog waren de landen die streden tegen de asmogendheden: Duitsland, Italië en Japan. De belangrijkste geallieerden waren Frankrijk, de Verenigde Staten, de Sovjet Unie en Canada.

  • Gouden Eeuw
    De Gouden Eeuw (17de eeuw) was een tijd waarin Nederland uitgroeide tot één van de belangrijkste landen op de wereld, omdat het erg goed ging met de Nederlandse handel en economie. Daarnaast staat de Gouden Eeuw bekend om zijn bloeiende wetenschap en kunst.

H

  • Handel
    Handel is het uitwisselen van goederen en/of geld tussen twee partijen (landen, gebieden, mensen).

  • Hongerwinter                                                                                                                                                                       De Hongerwinter was de laatste oorlogswinter (1944-45), toen er in het nog niet bevrijde westen van Nederland honger werd geleden. Er heerste een schaarste aan voedsel en kolen, terwijl het een erg koude winter was.

I

  • Industrie
    Industrie wordt gekenmerkt door de productie of verwerking van goederen of artikelen in fabrieken. Hierbij worden machines (automatisering) gebruikt, waardoor er massaproductie kon ontstaan.

K

  • Kaart                                                                                                                                                                                     Een kaart is een weergave van een aardoppervlak, meestal in geografische vorm. Als de kaarten in een boek gebundeld zijn, dan heet dat een atlas. Duizenden jaren voor Christus werden de eerste kaarten al ontwikkeld.
  • Kasteel
    Een kasteel was het verblijf van belangrijke figuren zoals vorsten. Het was niet alleen een verdedigingswerk, maar ook de woning van de heer van een gebied. Een kasteel is pas een kasteel als het bewoonbaar en verdedigbaar is.
  • Kerken
    Een kerk is het gebedshuis van de christenen. Naarmate de eeuwen verstreken werden de kerken steeds groter tot ze in Middeleeuwen uiteindelijk uitgroeiden tot gigantische gebouwen met versieringen, grote klokken en hoge torens. Na de reformatie in de 16de eeuw bouwden de protestanten hun eigen, sobere, kerken.
  • Klederdracht
    Met klederdracht wordt de kleding bedoeld die in bepaalde streken al heel lang wordt gedragen en een traditie is gaan vormen.
  • Klooster
    Kloosters zijn gebouwen, vaak buiten de stad, waarin monniken en nonnen leven. Nonnen en monniken in kloosters brouwden vaak bier en wijn, verbouwden het land, leerden kinderen lezen en schrijven en baden dagelijks.
  • Koningshuis
    Als een land een koninkrijk is, zoals Nederland, heeft het een Koningshuis. Dit betekent dat er een familie is, die al heel lang regeert. De troon wordt altijd overgedragen aan verwanten (familieleden).

L

  • Landbouw
    Landbouw is een verzamelnaam voor alle activiteiten van mensen om planten te verbouwen en er geld mee te verdienen en/of handel te drijven. Het houden van dieren noem je veeteelt. Zo’n twaalfduizend jaar geleden maakten jagers en verzamelaars de omslag naar landbouw en werden zij boeren. 

M  

  • Molens                                                                                                                                                                                      Een molen is een werktuig dat (vroeger) voor verschillende zaken wordt gebruikt. Een molen kan er voor zorgen dat een gebied dat lager dan het zeeniveau ligt, droog blijft. Een molen kan ook gebruikt worden om graan te malen. In Waterland waren molens dus erg belangrijk.
  • Monumenten                                                                                                                                                                             Een monument is een gedenkteken voor een persoon en/of gebeurtenis. Vaak is een monument een beeld, steen of ander soort tastbaar voorwerp waarin een tekst is gegraveerd en/of ruimte is gecreëerd voor herdenkingen.  
     

N

  • NSB
    De Nationaal-Socialistische Beweging was voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog een politieke partij (beweging) in Nederland. De partij werd in 1931 opgericht door Anton Mussert. Tijdens de bezetting was het de enige partij die mocht blijven bestaan, omdat deze nationaalsocialistische ideeën deelden met de NSDAP van Hitler.

  • Oorkonde                                                                                                                                                                                  Een oorkonde is een schriftelijke weergave van afspraken, stammend uit de middeleeuwen. Een oorkonde diende dus als bewijsstuk voor gemaakte afspraken en werd meestal op perkament geschreven.
  • Opstand                                                                                                                                                                                    Andere benaming voor de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648). De Opstand was een godsdienstige strijd van het opstandige deel van de Nederlandse gewesten tegen hun landsheer, de Spaans-Habsburgse koning Filips II. De Opstand leidde uiteindelijk tot een splitsing van de Nederlanden in de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden. De Opstand duurde in totaal tachtig jaar.

P

  • Polder
    Een polder is een gebied dat lager ligt dan de zeespiegel. Daarom moet het waterpeil in de polder geregeld worden. Vroeger werd dat geregeld met molens. Tegenwoordig worden er elektrische gemalen gebruikt. De Beemster, de Purmer en de Wormer zijn polders.

  • Politiek
    Een verzamelnaam voor alles wat te maken heeft met het bestuur van een land.
  • Propaganda
    Propaganda is het maken van reclame voor bepaalde denkbeelden (dus niet voor producten) van bijvoorbeeld een politieke partij of dictator. De propaganda is bedoeld om aanhangers te winnen en bevat daarom vaak eenzijdige en/of verzonnen informatie. 

S

  • Scheepvaart
    De scheepvaart is het vervoer en verkeer van goederen, mensen en dieren over water. Tegenwoordig is de scheepvaart te verdelen in zeevaart, binnenvaart en visserij. Bijna 90% van de wereldhandel verloopt via scheepvaart. In Waterland is de visserij erg belangrijk.

  • Standen
    Een hiërarchische verdeling van de samenleving in sociale lagen met een bepaalde sociale status en bijbehorende rechten en plichten, zoals de adel en de burgerrij.

T

  • Twaalfjarige oorlog
    Zie Opstand. 
  • Twaalfjarig Bestand
    Het Twaalfjarig Bestand was een periode van twaalf jaar van wapenstilstand tijdens de Tachtigjarige Oorlog waarin niet of nauwelijks door de opstandelingen in de Republiek met de Spanjaarden werd gevochten. Het bestand duurde van 1609 tot 1621.
  • Tweede Wereldoorlog
    De Tweede Wereldoorlog was een grote oorlog tussen de asmogendheden (Duitsland, Italië en Japan) en de geallieerden, die duurde van 1939 tot 1945. Er vielen in totaal tussen de 50 en 70 miljoen doden.

R

 

  • Reformatie
    Zie Opstand. 

 

V

  • Verlichting
    De Verlichting was een nieuwe politieke en filosofische periode in Europa die opkwam in de 18e eeuw. Tijdens de Verlichting ging men meer nadenken over hoe de ideale samenleving er uit zou moeten zien. Veel denkers waren het er over eens dat de rede (het verstand), vrijheid en gelijkheid hiervoor belangrijk waren.

  • Verzet 
    Het in opstand komen tegen de vijand. In de Tweede Wereldoorlog streed het verzet tegen de Duitse vijand/bezetter. Dit moest erg stiekem gebeuren, zoals het drukken en verspreiden van een eigen, niet gecensureerde krant.

W

  • Waterbeheer
    Het Waterbeheer heeft als doel het grond- en oppervlaktewater zo goed mogelijk te beheren. Het gaat hierbij om de veiligheid tegen overstromingen en speelt daarom in Waterland een grote rol. 

  • Waterland
    Waterland is een streek in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Rond het jaar 1000 was er al enige bewoning in Waterland. Het is een laaggelegen veenweidegebied, gekenmerkt door vele sloten, vaarten en polders.

  • Watersnoodrampen                                                                                                                                                                 Eeuwenlang was Waterland een zeer kwetsbaar gebied, met veel watersnoden, stormvloeden en dijkdoorbraken. De watersnoodramp in 1916 is het meest recent. 
  • Weeshuizen                                                                                                                                                                             Weeskinderen zijn kinderen zonder ouders, die, als zij niet opgevangen werden door familieleden, in weeshuizen werden opgevangen. In Waterland zijn al sinds de middeleeuwen weeshuizen bekend die opvang aan deze kinderen boden. 
  • Wetenschap
    Wetenschap is het vergaren van menselijke kennis; nieuwe dingen leren, ontdekken en opschrijven. Alle ontdekkingen die belangrijk zijn schrijven wetenschappers op en geven het dan weer door aan anderen.

Geschiedenislokaal Waterland

Woordenlijst

Omschrijving

Op deze pagina vind je een lijst met woorden en begrippen die gebruikt worden bij enkele bronnen.

A| B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z


Tip: gebruik ctrl+f (Windows) of cmnd+f (Mac) om het woord dat je zoekt snel te vinden.

 

 

A

B

C

F

G

H

I

K

L

M  

N

P

S

T

R

 

 

V

W